آموزش معماری در آلمان

آموزش معماری در آلمان
نویسنده: 
شکیبا شاه‌بختی

معمارنت- آموزش عالی آلمان به عنوان یکی از پایه‌گذاران رشتۀ مهندسی ساخت‌ و ساز در جهان، خدمات آموزشی دورۀ تحصیلات معماری و مهندسی ساخت‌ و ساز را به متقاضیان علاقه‎مند ارائه می‌دهد. در سال‌های اخیر، رشد فزایندۀ صنعت ساختمان در آلمان، همراه  با پیشرفت روزافزون این صنعت در زمینۀ استاندارد‌ها و مهارت‌های مهندسی ساخت‌ و ساز مرتبط بوده‌است. علاوه بر آن، صدور خدمات برنامه‌ریزی نیز با رشد بیش از پیشی مواجه بوده‌است. معماران آلمانی به خاطر مهارت فوق‌العاده‌شان در رشتۀ اکولوژی، بهره‌وری انرژی و ساختمان‌های سبز مورد توجه کارفرمایان هستند. اگر شما مایل به کسب این مهارت‌ها در آلمان باشید، پانزده دانشگاه، پنجاه آموزشکده فنی و شش آکادمی هنری برای انتخاب پیش‌رو دارید.

 

دانشکده: 

 

معمارنت- آموزش عالی آلمان به عنوان یکی از پایه‌گذاران رشتۀ مهندسی ساخت‌ و ساز در جهان، خدمات آموزشی دورۀ تحصیلات معماری و مهندسی ساخت‌ و ساز را به متقاضیان علاقه‎مند ارائه می‌دهد. در سال‌های اخیر، رشد فزایندۀ صنعت ساختمان در آلمان، همراه  با پیشرفت روزافزون این صنعت در زمینۀ استاندارد‌ها و مهارت‌های مهندسی ساخت‌ و ساز مرتبط بوده‌است. علاوه بر آن، صدور خدمات برنامه‌ریزی نیز با رشد بیش از پیشی مواجه بوده‌است. معماران آلمانی به خاطر مهارت فوق‌العاده‌شان در رشتۀ اکولوژی، بهره‌وری انرژی و ساختمان‌های سبز مورد توجه کارفرمایان هستند. اگر شما مایل به کسب این مهارت‌ها در آلمان باشید، پانزده دانشگاه، پنجاه آموزشکده فنی و شش آکادمی هنری برای انتخاب پیش‌رو دارید.

 

برنامۀ آموزشی در دانشگاه‌ها و آموزشکده‌های فنی
آموزشکده‌های فنی امروز در واقع برگرفته از «باء.گِوِرک.‌شولن»[1]  قرن نوزدهم است؛ جایی که بنّاهای ماهر، نه در زمینۀ طراحی معماری، بلکه در زمینۀ مهندسی ساخت‌ و ساز برای فعالیت‌های ساختمان‌سازی آموزش می‌دیدند. پس از جنگ جهانی دوم، این آموزشکده‌ها به دانشکده‌های مهندسی ارتقا یافتند که در آن مهندسان ماهر در رشتۀ معماری و مهندسی ساخت و ساز تربیت می‌شدند. در نهایت، در دهۀ 1970 این دانشکده‌ها به دانشگاه ارتقا پیدا کردند. از آن پس فارغ‌التحصیلان این مدارس هم مانند فارغ‌التحصیلان دانشگاه‌های فنی‌ و مهندسی مدرکی به نام «دیپل»[2]  (دیپلم) دریافت می‌کردند و تنها تفاوت آن‌ها با دانشگاه‌های دیگر در این بود که دورۀ تحصیلی دو ترم کوتاه‌تر از دورۀ استاندارد آموزش در آلمان بود. در اصلاحات اخیر نظام آموزش عالی بر مبنای مدل بولونیا [3]  با تعریف دورۀ کارشناسی و کارشناسی ارشد، نظام  آموزشکده‌های فنی و دانشکده‌های معماری نیز تغییر یافته‌است. اما تفاوت شیوه‌ی آموزش در این دو موسسه در این است که دروس طراحی و تئوری به شکل قابل‌توجهی در دانشگاه‌ها سنگین‌تر است. در نتیجه، تعدادی از این آموزشکده‌های فنی به عنوان دانشگاه و تحت عنوان دانشگاه‌های فنی و حرفه‌ای شناخته شده‌اند که در واقع ترکیبی از نظام آموزشی دانشگاه و آموزشکده‌های فنی هستند و طیف گسترده‌ و متنوعی از دوره‌های تحصیلی را در هر رشته ارائه می‌دهند.
 

 

نیاز به مربی
برخلاف سال‌های شصت و هفتاد قرن بیستم، مربیان کمتری و برعکس معماران صاحب‌نام بیشتری برای تدریس وارد آموزشکده‌های فنی آلمان شده‌اند. در نتیجه، اینک این آموزشکده‌ها از رسالت اولیه‌ی خود که پرورش مهندسین ساخت و ساز و مدیران کارگاهی بوده، دور شده‌اند. در حال حاضر، نیاز مبرمی به دانشکده‌های مهندسی ساخت و ساز قدیم که دیگر وجود ندارد، حس می‌شود و این مسئله صنعت ساختمان آلمان را نگران کرده‌است. در حالی که آمار بیکاری در بین معماران طراح افزایش‌ یافته‌است، همتایان آن‌ها در حوزۀ اجرا (یعنی مدیران کارگاه و مهندسان ساخت و ساز) بسیار مورد تقاضا هستند، اما شمارشان اندک است. زیرا این نیرو‌ها حتی در آموزشکده‌های فنی هم تربیت نمی‌شود، چه برسد به دانشگاه‌ها. تنها مورد استثنا در این میان دانشگاه «برندسبورگ»[4]  در «کوت‌باس»[5]  است. دراین دانشگاه دانشجویان مراحل مختلف ساخت و ساز را در کارگاه معماری یاد می‌گیرند تا به درک کاملی از پروژه‌های واقعی برسند. در این‌جا، دانشجویان با دو گزینۀ مختلف برای انتخاب بین طراحی معماری و یا رفتن به سمت رشته‌های مدیریت کارگاه یا دیگر گرایش‌های صنعت ساختمان روبرو می‌شوند.

 

گزینه دیگر: کار در خارج از کشور
اما بزرگترین مشکل سیستم آموزش معماری در آلمان تعداد زیاد مدارس و دانشجویان است. اکنون بیش از صد‌هزار معمار و برنامه‌ریز شهری عضو انجمن معماران آلمان هستند و با در نظر گرفتن 80 هزار دانشجویی که در حال حاضر در دپارتمان‌های معماری ثبت‌نام کردند، سالانه با شش‎هزار و پانصد فارغ‌التحصیل مواجه هستیم، در حالی که کمتر از سه هزار معمار حرفه‌ای بازنشسته می‌شوند. با در نظر گرفتن آمار بالای بیکاری و دست‌مزد اندک تازه‌واردان به این حوزه، برای بسیاری، تنها گزینه‌ای که باقی می‌ماند کار در خارج از کشور است.

 

با توجه به پیشینه‌ی درخشان آموزش معماری در آلمان، دانشجویان خارجی بسیاری برای تحصیل به این کشور جذب شده‌اند. گرفتن مدرک تحصیلی مستلزم گذراندن 10 ترم تحصیلی و 2 سال سابقه‌ی حرفه‌ای است. برنامۀ تحصیلی عناوین مختلفی را از جمله: تاریخ معماری، ایستایی، طراحی معماری و سازه، برنامه‌ریزی شهری، علوم ساختمانی، برنامه‌ریزی و حقوق ساختمان و علوم اجتماعی و اقتصاد در رابطه با معماری، شامل می‌شود.
 

 

تحصیلات تکمیلی الزامی است!
سیاست‌های آموزشی اخیر با هدف بهبود سطح آموزش عالی آلمان و ارتقا آن به سطح استاندارد‌های بین‌المللی، با استقبال گرمی از سوی دانشگاه‌ها و انجمن‌های معماران روبرو نشد. آن‌ها باور نمی‌کنند که رسیدن به این استاندارد‌ها و مزایای آن، ارزش سازش با سطح کیفی آموزش معماری را داشته باشد. به خصوص که معتقدند این امر حتی منجر به افت کیفیت آموزشی هم خواهد شد. طبق مدل آموزشی بولونیا که زمینۀ مقایسه و ارزیابی موسسات آموزشی را فراهم می‎کند، دورۀ کارشناسی شامل یک‌ دورۀ چهارترمی و دورۀ کارشناسی ارشد شامل یک دورۀ چهار ترمی دیگر پس از آن خواهد بود. این مدل با مدل آموزشی موجود که شامل ده ترم تحصیلی است، هم‌خوانی ندارد. انجمن معماران آلمان همچنین اشاره می‌کند که طبق دستورالعمل اتحادیه اروپا نمی‌توان فارغ‌التحصیلان دورۀ کارشناسی را بدون کسب مهارت‌های تکمیلی، معمار به شمار آورد و تنها کسانی که دورۀ کامل کارشناسی ارشد را گذرانده باشند، می‌توانند به انجمن معماران بپیوندد تا عنوان حقوقی معمار را کسب کنند.
 

منابع: 

www. goethe.de